Te trzy władze zapewniały również wolność obywatelom. Wolność jest oczywiście kategorią nie do pogardzenia, ale wydaje się, że obywatele przedkładają jednak dobrobyt nad wolność. Nawet, jeśli wolność nie jest dostępna w sposób nieograniczony, to bardziej chciałoby się mieć zapewniony dach nad głową, ciepłe stopy i pełny żołądek. Wolność jest cechą pożądaną najbardziej w takich sytuacjach, gdy jej brak jest rzeczywiście uciążliwy. Na przykład. za wygadywanie czego się chce na ulicy – władza dotkliwie bije i pakuje do więzienia. Ale jeśli łagodnie napomina, żeby nie brudzić chodników przed sądami stearyną, to wprowadza oczywiście ograniczenie wolności.

Łączenie którychkolwiek dwu z trzech władz prowadzi według Monteskiusza do absolutyzmu (nieprzyjemne zarzadzanie za pomocą strachu i degradacja gospodarcza) oraz równie nieprzyjemnej monarchii. Monarchia nakładała podatki na mieszczaństwo, z którego Monteskiusz się wywodził, więc nic dziwnego, że nie uważał jej za ustrój pożądany.

Zauważmy, że wyróżnienie trzech władz zostało dokonane bez podania kryterium tego podziału. Nawet podział tortu zawsze odbywa się według jakiegoś kryterium, a co dopiero podział władzy! Jeśli się tego nie ustali, to podział przestaje być podziałem. Na przykład gdybyśmy podzielili władzę jedynie na ustawodawczą i wykonawczą, to taki podział byłby dobrze zdefiniowany, tzn. logiczny. Kryterium takiego podziału to stosunek do prawa: ustawodawcy wytwarzają prawo, a wykonawcy je realizują (wcielają w życie). Natomiast żaden ustawodawca nie wykonuje prawa ani żaden wykonawca nie tworzy prawa.

Niestety Monteskiusz wrzucił tu jeszcze władzę sądowniczą, czym popsuł nie tylko estetykę, ale sens podziału. Przez to intuicyjna kompletność trójpodziału władzy zaczyna się chwiać. Według jakich kryteriów dzielić władzę, by ją dobrze zdefiniować i skłonić do dobrej służby społeczeństwu zastanawiał się nie tylko Monteskiusz. Pisał o tym również nasz rodzimy filozof Leszek Nowak („Wolność i władza”, Poznań 1981). Uważał on, że z władzą mamy do czynienia wtedy, gdy mamy materialny wpływ na społeczeństwo. Wyróżniał władzę państwową (administracyjno-polityczną), władzę w sferze ducha oraz władzę gospodarczo-ekonomiczną. Twierdził, że najlepiej, by były one rozdzielone, bo ich łączenie daje w rezultacie socjalizm (w wydaniu, jakie mieliśmy w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej).

Do tematu władzy odnosił się także Kornel Morawiecki. W 181 numerze „Gazety Obywatelskiej” z grudnia 2018 ukazały się jego Tezy Solidaryzmu. Jedna z nich brzmiała następująco:

Do tradycyjnego europejskiego podziału władzy politycznej na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą oraz do wymogu równowagi między tymi władzami w solidaryzmie dochodzi ogólniejszy podział na władzę polityczną, ekonomiczną i medialną i wymóg równowagi między nimi. W realnym socjalizmie dominowała władza jednej partii, w realnym kapitalizmie dominuje władza pieniądza. I tak źle, i tak niedobrze”.

Autor do nieprecyzyjnego podziału monteskiuszowskiego dodaje jeszcze bardziej nieprecyzyjny „podział” z kolejnym postulatem „równowagi”. Natomiast dostrzeganie istnienia różnych władz działających w różnych sferach – ma oczywiście walor poznawczy. Tak więc krytyczna uwaga Kornela Morawieckiego o dominacji władzy jednej partii, bądź dominacji władzy pieniądza jest trafna. Niestety nikt dotąd nie rozwinął tej interesującej myśli, jak mianowicie miałyby się „równoważyć” działania nowo wskazanych władz: politycznej, ekonomicznej i medialnej.

Współczesne państwa próbują porządkować działanie różnych władz, tworząc nad nimi zapis nadrzędny zwany konstytucją i postulując jego przestrzeganie przez wszystkie władze. W tradycji europejskiej już od setek lat przyjmuje się, że konstytucję tworzy suweren i nie należy z nią dyskutować. Ale dokument ten w gruncie rzeczy też jest samozwańczy i uzurpacyjny, jeśli suweren wziął sobie sam władzę „z ulicy”. Te jego brzydkie cechy maskowane są jedynie tym, że tworzony jest z zasady „demokratycznie”, tzn. jest emanacją uśrednionej woli ludu, który dobrowolnie poddaje się władzy opisanej przez niego właśnie w konstytucji. To rozumowanie jednak jest nielogiczne, bowiem nie wiadomo, dlaczego to akurat głosujący lud miałby być suwerenem. Ponadto nie każdy przecież wierzy w demokrację.

Te rozważania pozostawmy jednak konstytucjonalistom, a skupmy się na dziś widocznych cechach władz, które w trójpodziale powinny prowadzić społeczności do stabilnego dobrobytu. Od dobrych kilku dziesiątek lat obserwujemy bowiem w państwach „demokracji liberalnej” nierównowagę pomiędzy władzami.

Pierwszy element tej nierównowagi to nadanie władzy wykonawczej inicjatywy legislacyjnej. Rządy generują pomysły na nowe prawo i zgłaszają je do parlamentów. Ponieważ rząd jest z reguły aktywniejszy niż parlament, po pewnym czasie doprowadzają do uwiądu intelektualnego parlamentarzystów, którzy jedynie ustosunkowują się do projektów rządowych. Parlamenty zaczynają funkcjonować jedynie jak maszynki do głosowania nad prawem proponowanym przez rząd, czyli władzę wykonawczą. Jest to przecież poważne naruszenie monteskiuszowskiego trójpodziału władzy! A czy zredukowanie funkcji obu izb parlamentu do roli maszynki do głosowania nie jest przypadkiem faktycznym krokiem do autokracji? Z drugiej strony – przecież wybory parlamentarne świadczą o demokracji! Można zatem demokratycznie wybrać autokratyczną władzę…

Odnotować warto także ciekawe zjawisko rozwarstwiania się władzy ustawodawczej. W wielu państwach parlamenty są dwuizbowe po to, by proces tworzenia nowych praw zmuszał legislatorów do dyskusji i refleksji przed podjęciem obowiązujących społeczeństwo uchwał. Niespieszne zmiany obowiązującego prawa uważa się powszechnie za zaletę daleką od rewolucyjnej łapczywości tworzenia nowych przepisów po nocach. Otóż w Polsce następuje rzadkie zjawisko zawłaszczania części władzy politycznej przez jeden z organów ustawodawczych. Mianowicie polski Senat próbuje prowadzić własną politykę zagraniczną, niezależną od rządu, a nawet z nią sprzeczną.

W niektórych państwach obecnie nasila się marginalizowanie władzy sądowniczej. Nie chodzi jedynie o pomysły polskiego ministra sprawiedliwości. Ten proces znacznie wykracza poza lokalne problemy. Uzależnianie sądów od innych władz widać na przykład w Turcji ( władza prezydenta pozwala aresztować sędziów nierealizujących polityki państwowej). Również mianowanie sędziów przez urzędującego prezydenta lub nawet ministra sprawiedliwości (Niemcy) zmniejsza zakres niezależności władzy sądowniczej. Czy sądownictwo powinno chodzić na pasku innych decydentów? Czy to jest w ogóle jeszcze jakaś władza? Ale być może takie państwa są zarządzane dzięki temu sprawniej?

W takiej sytuacji warto się zastanowić, czy możliwe są inne modele współczesnego państwa, niekoniecznie oparte na tradycyjnym trójpodziale władzy. Funkcjonujące przez setki lat w historii monarchie często nie miały wyodrębnionej żadnej władzy sądowniczej. Sędzią był król, ewentualnie wskazani przez niego urzędnicy. Pamięć o dobrych, mądrych orzeczeniach w sporach przetrwała nawet w języku potocznym. Salomonowe wyroki odnoszą się przecież do znanego ze sprawiedliwości króla Salomona. Ponieważ monarchie były z reguły dziedziczne, dlatego być może i dziś widać tendencję w sądach, by i tam wprowadzać dziedziczność stanowisk? Czy współczesna monarchia z królem, który jest jednocześnie sędzią to zupełny absurd?

Czy państwa bardziej autokratyczne są źle zarządzane? Czy Rosjanie, Chińczycy, Amerykanie, Hindusi, Turcy, Niemcy, Irańczycy nie popierają swoich prezydentów, kanclerzy i ajatollahów? Czy rzeczywiście ludy tam cierpią pod butem tyranów? Dogmat o trójpodziale władzy kruszy się nie tylko w Polsce.

Czy do pomyślenia są zatem państwa, w których nie ma trójpodziału władzy? Co zrobimy w Polsce, gdy wszyscy sędziowie wzajemnie się wyaresztują? Czy będzie nam się nam żyło gorzej czy lepiej, gdy policja będzie wymierzała sprawiedliwość od ręki? Wiem, wiem, trąci to rewolucyjnymi trójkami sądowymi z lat pięćdziesiątych. Ale niektórzy sędziowie z tych trójek są aktywni w Polsce do dzisiaj…

Dobrze jest, gdy spór rozsądza ktoś bezstronny. Spory między obywatelami mogłyby być rozstrzygane przez prezydenta, króla, gubernatora – słowem: kogoś trzeciego, komu powierzyliśmy władzę rozstrzygania sporów. Może sędziowie powinni być wybierani na czas określony tak, jak posłowie czy senatorzy? Gorzej jest jeśli spór zachodzi między obywatelem a jakąś inną władzą, np. wykonawczą (rządem). W Polsce przywykliśmy, że rząd nie jest nasz, jest obcy, okupacyjny, dbający o swój interes, a nie o nasz dobrobyt. Wiele jest do zrobienia, by Polacy ufali własnym władzom Ale sędzia na państwowym garnuszku nie będzie bezstronny. Nie tylko dlatego, że rząd go mianował, ale dlatego, że to rząd wypłaca mu pobory.

A może sędziowie powinni przejść na utrzymanie samorządów? Prezydent miasta, burmistrz i wójt będą ustalali ich pensje. Czy warto się nad takim rozwiązaniem zastanowić.

Państwo nie oparte na monteskiuszowskim trójpodziale władzy… Jak dzisiaj wyglądałaby Polska bez władzy sądowniczej? Czy będzie się dobrze rozwijała i czy będziemy z niej dumni?

3042 KOMENTARZE

  1. Hello my family member! I want to say that this article is awesome, nice written and come with approximately all
    significant infos. I’d like to see more posts like this .

  2. I was suggested this website by my cousin. I am not sure whether
    this post is written by him as no one else know such detailed about
    my difficulty. You’re amazing! Thanks!

  3. My brother recommended I might like this blog.
    He was totally right. This post truly made my day.
    You cann’t imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!

    Also visit my homepage … Molly

  4. My spouse and i felt quite joyful when Jordan could complete his homework through the ideas he received when using the web page.
    It’s not at all simplistic just to happen to be giving away secrets that a number of
    people might have been trying to sell. Therefore we realize we’ve got the website
    owner to appreciate for that. All of the illustrations you’ve made, the easy web
    site menu, the friendships you will assist to create
    – it is many overwhelming, and it’s making our son in addition to the family recognize that that
    article is exciting, which is certainly particularly fundamental.
    Thank you for all the pieces!

    My web-site … http://forum.chrisricard.net/

  5. Wonderful work! This is the kind of info that are meant to be shared around the web.
    Disgrace on the search engines for not positioning this
    submit higher! Come on over and consult with my website . Thank you =)

    my site: Emil

  6. I needed to create you that little bit of word in order to give many thanks the moment again considering the amazing
    guidelines you’ve documented at this time. It is certainly open-handed of you to give freely all a few people might
    have advertised for an e-book in making some dough for their own end, chiefly since you might have done it if you ever decided.
    The good tips also worked as a great way to be aware that some people have the same interest like my very own to learn very much more with regards to this problem.

    I believe there are many more enjoyable times in the future for people who take a look at
    your website.

    Also visit my website :: Air Cooler Pro Air Conditioner

  7. I’m impressed, I have to admit. Seldom do I encounter a blog that’s
    both educative and interesting, and without a doubt, you’ve hit the nail
    on the head. The issue is something that too few men and women are speaking intelligently about.
    I’m very happy that I stumbled across this during my search for something regarding this.

    my website … site

  8. Hola! I’ve been following your web site for some
    time now and finally got the bravery to go ahead and
    give you a shout out from Humble Tx! Just wanted to say keep up the good
    job!

    Check out my web site … website

  9. Hey there! Quick question that’s totally off topic. Do you know how to make your site mobile friendly?

    My blog looks weird when viewing from my
    iphone4. I’m trying to find a theme or plugin that
    might be able to correct this issue. If you have any suggestions, please
    share. Many thanks!

    Feel free to surf to my blog: contradakruzeta.org

  10. After I originally commented I seem to have clicked the -Notify
    me when new comments are added- checkbox and from now on every time a comment is added I get four emails with the same comment.

    Perhaps there is a means you are able to remove me from that service?

    Many thanks!

    My blog post: MegaXL

  11. It is appropriate time to make some plans for the future
    and it’s time to be happy. I’ve read this submit and if I may I desire
    to suggest you few attention-grabbing issues or suggestions.
    Perhaps you can write subsequent articles referring to this article.
    I wish to learn more issues about it!

    Here is my blog: Viking XL Keto

  12. Merely to follow up on the update of this theme on your web site and would really want to let you know how much I prized the time you took to write this handy post.
    Inside the post, you spoke on how to truly handle this thing with all comfort.
    It would be my personal pleasure to accumulate some more suggestions from
    your site and come as much as offer other folks what I learned from you.
    Thanks for your usual excellent effort.

    Here is my web site: Pure Kana CBD

  13. I just couldn’t leave your website prior to suggesting that I really enjoyed the usual information a person supply in your visitors?

    Is gonna be back incessantly to check up on new posts.

    Also visit my web blog; jpgsoft.co.kr

  14. I think that is one of the most vital information for me. And
    i’m happy reading your article. But should statement on few common issues, The site taste is ideal, the articles is
    really great : D. Just right task, cheers

    Feel free to visit my web site: VirgoFX

  15. I truly love your blog.. Great colors & theme.
    Did you develop this web site yourself? Please reply back
    as I’m hoping to create my own blog and want to know where you got this from or just what the
    theme is called. Appreciate it!

    Here is my web blog – drug use

  16. Howdy! I could have sworn I’ve visited this blog before but after looking at many of the articles I realized it’s new to me.

    Anyhow, I’m definitely happy I came across it and I’ll be book-marking it
    and checking back often!

    Also visit my site: hemp crop

  17. Great blog! Do you have any tips for aspiring writers? I’m
    planning to start my own website soon but I’m a little lost on everything.
    Would you advise starting with a free platform like WordPress or go for a paid option?
    There are so many choices out there that I’m completely overwhelmed ..
    Any ideas? Cheers!

    My web page: growing weed indoorshave