Argumentem części konserwatorów zabytków jest wymierzony w właścicieli wykrywaczy metalu zarzut, że ich poszukiwania naruszają czasem stanowiska archeologiczne. Poszukiwacze odpowiadają, że tak jak nie należy utożsamiać z wędkarzami kłusowników tak grabieżców nie należy mylić z miłośnikami historii, motywowanymi troską o dziedzictwo. Sprzeciwiają się też zakazowi poszukiwań na terenach prywatnych, gdyż stanowi to naruszenie prawa dysponowania własnością. Mając nadzieję na rozstrzygnięcie korzystne zarówno dla detektorystów, jak i drzemiącego w ziemi historycznego dziedzictwa, podzielę się nieco związanym z tą problematyką wspomnieniem.

Jeszcze jeden fraktal w strukturze

W roku 1985, wspólnie z paroma przyjaciółmi z konspiracji, wpadliśmy na pomysł utworzenia nowego podziemnego wydawnictwa. Okolicznością sprzyjającą takiej inicjatywie było to, że w moje ręce trafiła części starego domu, zlokalizowanego w Obornikach Śląskich, wcześniej zamieszkiwanego przez moich dziadków. Uznaliśmy, że dom swietnie nadawał się na drukarnię. Nasza inicjatywa, dla której wymyśliliśmy nazwę Niezależna Oficyna Studencka, de facto była jednym z trybików niezmiernie złożonej (i stąd wręcz niemożliwej do rozpracowania) struktury Solidarności Walczącej. Gros sprzętu i pomoc techniczna – pochodziły z organizacji Kornela Morawieckiego. Powielacz (jak się po latach okazało używany wcześniej przez Bohdana Błażewicza) przekazał nam Krzysztof Zwierz (w SW znany pod pseudonimem „Wyrocznia”).

Z tym dużych rozmiarów sprzętem wiąże się oddzielna historia. Przed transportem do Obornik powielacz ten został ukryty w piwnicy Radka Hejnowicza na Biskupinie (w grudniu 1984 roku zatrzymanego w związku z działalnością w Polskiej Niezależnej Organizacji Młodzieżowej i od tego czasu niezajmującego się konspiracją). Zanim jednak znaleźliśmy sposób przetransportowania powielacza do miejsca oddalonego o 30 kilometrów, działania Służby Bezpieczeństwa uświadomiły nam, że sprzęt wymaga natychmiastowej ewakuacji. Nie mając innego pomysłu (a nie chcąc narażać nikogo na ryzyko skonfiskowania samochodu) w najbardziej niesprzyjającym momencie, po nieprzespanych nocach i w środku wyjątkowo mroźnej i śnieżnej zimy, cały dzień wlokłem powielacz do miejsca przeznaczenia w wózku, po zaspach pobocza oblodzonej szosy. Uskrzydlająca była jednak pomoc przyjaciół z Solidarności Walczącej. Darek Olszewski wykonał bowiem dla nas dwa komplety przepięknych mosiężnych stempli. Miały służyć do pieczętowania naszych publikacji m.in. kopert z seriami fotografii.

Historia rezerwowego kompletu

W momencie uruchamiania obornickiej drukarni wrocławską konspiracja wstrząsały masowe represje. Wraz z ludźmi, trafiającymi do aresztów, przepadał cenny sprzęt. Nauczeni tym doświadczeniem rozlokowaliśmy zapasy materiałów poligraficznych w kilku oddalonych od drukarni skrytkach. Jeden z kompletów mosiężnych pieczęci postanowiliśmy ukryć solidniej. Miały one stanowić zapas na wypadek skonfiskowania przez bezpiekę kompletu zasadniczego. Umożliwiałoby to, być może dopiero po wyjściu na wolność, wznowienie działalności wydawnictwa. Zapasowe pieczęcie umieściliśmy w metalowej puszcze i zakopaliśmy pod najbardziej charakterystycznym drzewem, rosnącym na skraju lasu, tuż przy szosie łączącej Oborniki z Wilczynem Leśnym. Jak się okazało parę lat później – miejsce to świetnie ukryło swą tajemnicę nie tylko przed komunistycznymi służbami, ale też przed nami. Poszukując naszej puszki, przekopaliśmy sporą część gruntu wokół całego szeregu „charakterystycznych” drzew. W końcu pogodziliśmy się z utratą zapasowego kompletu pieczęci.

Niespodziewane
rozwiązanie zagadki

Minęło ponad ćwierć wieku, kiedy przypadkiem usłyszałem z radioodbiornika fragment rozmowy, w której jak mi się zdawało – padła nazwa naszego niegdysiejszego wydawnictwa i w której była mowa o jakimś „leśnym znalezisku”. Nie dowierzałem własnym uszom i po chwili doszedłem do wniosku, że najpewniej coś źle zrozumiałem. Parę dni później odebrałem jednak telefon od Cezarego Szarugiewicza, wraz z którym około trzydziestu lat wcześniej zakładałem nasze małe wydawnictwo. „Znalazły się nasze pieczęcie!” – krzyczał Czarek do słuchawki. Okazało się, że miejsce ukrycia pieczęci wzbudziło zainteresowanie poszukiwaczy wojennych pamiątek. Wzdłuż szosy łączącej Oborniki z Wilczynem w 1944 roku pociągnięto bowiem linię okopów. Kilkadziesiąt lat później przemierzali ją wyposażeni w wykrywacze metali poszukiwacze wydobywający spod leśnej ściółki guziki mundurowe, łuski karabinowe i inne drobiazgi. W pewnym momencie natknęli się też na znalezisko całkowicie przez nich nieoczekiwane: puszkę z kilkoma mosiężnymi stemplami, z których największy miał wielkość małej koperty. W pierwszym odruchu poszukiwacze skontaktowali się z rozgłośnią radiową, by ogłosiwszy informację o znalezisku wśród słuchaczy odnaleźć kogoś, kto mógłby być właścicielem pieczęci, lub wiedzieć cokolwiek na temat ich historii. Zasłyszany przeze mnie fragment radiowej audycji był efektem tego właśnie działania. Nie przyniósł on rezultatu, więc detektoryści rozpoczęli przeszukiwanie Internetu.

W końcu natknęli się na lakoniczną wzmiankę, zamieszczoną przez IPN, obok nazwy wydawnictwa wymieniającą też parę nazwisk. Moje nosi w Polsce około dwudziestu tysięcy ludzi, ale nazwisko Szarugiewicz – należy do nielicznych. Szybko odnaleźli więc firmę budowlaną, kierowaną przez Cezarego Szarugiewicza. I trafili w dziesiątkę – dzisiejszy przedsiębiorca i niegdysiejszy konspirator to jedna i ta sama osoba. Detektoryści umówili się na oddanie „zguby” na jednym z parkingów przy ul. Grabiszyńskiej. Gdy Czarek wjeżdżał na ten parking zobaczył grupkę ludzi z wielkim bukietem kwiatów. Okazało się, że ta ekipa, przypominająca jakąś oficjalną delegację, czekała właśnie na niego. W takiej atmosferze, wraz z podziękowaniami za uczestnictwo w podziemnej walce o wolność ojczyzny, detektoryści przekazywali właścicielom zagubiony komplet pieczęci.

Warto by może jeszcze wspomnieć o dalszych losach naszego wydawnictwa. Drukowaliśmy w nim publikacje w zdecydowanej większości niesygnowane znakiem Niezależnej Oficyny Wydawniczej. Jednym z powielanych w niej pism był np. warszawski miesięcznik „Baza”. W 1987 roku kontrwywiad Solidarności Walczącej zaczął przynosić informacje o wzmożonym zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa jakąś działalnością, prowadzoną w Obornikach Śląskich.

Wiosną 1988 niezapomniany Tosiek Ferenc, mój szef z Solidarności Walczącej, zarządził natychmiastowe ewakuowanie z domu całego sprzętu. Godzinę później siedziałem oparty o powielacza w dostawczym Żuku. Po dotarciu na nowe miejsce przeznaczenia współpracownicy, którzy zajmowali miejsca w szoferce, powiedzieli mi, że zazdrościli mi braku możliwości obserwowania drogi. Poziom adrenaliny kilkakrotnie podnosiły im bowiem stojące przy jezdni patrole milicji.

Po dziesięcioleciach, w czasie wizyty w siedzibie dolnośląskiej Solidarności, identyczny powielacz zobaczyłem na tamtejszej ekspozycji urządzeń poligraficznych z czasów konspiracji. Nie wiem, jak tam trafił, ale po charakterystycznych znakach poznałem, że to nasz.

169 KOMENTARZE

  1. 266995 500346Wow, remarkable weblog structure! How long have you been running a weblog for? you created running a blog look effortless. The whole look of your internet site is magnificent, neatly as the content material material! 710652

  2. Howdy I am so excited I found your blog, I really found you by mistake, while I was searching on Digg for something else, Anyhow I am here now and would just like to say thank you for a incredible post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to read through it all at the minute but I have saved it and also added your RSS feeds, so when I have time I will be back to read much more, Please do keep up the awesome work.|

  3. 741056 866482Hello, Neat post. There is really a difficulty together with your web site in internet explorer, could test thisK IE nonetheless could be the marketplace leader and a large portion of individuals will leave out your exceptional writing due to this difficulty. 835904

  4. Hello, i think that i saw you visited my blog so i came to “return the favor”.I am attempting to find things to improve my site!I suppose its ok to use some of your ideas!!|

  5. Wow, amazing blog layout! How lengthy have you ever been running a blog for? you made running a blog look easy. The overall look of your web site is excellent, let alone the content material!

  6. I don’t even know the way I finished up here, but I believed this put up was good. I do not recognise who you might be however definitely you’re going to a famous blogger when you aren’t already. Cheers!|

  7. Hi there exceptional website! Does running a blog like this take a lot of work? I have no knowledge of computer programming but I was hoping to start my own blog soon. Anyways, if you have any recommendations or techniques for new blog owners please share. I understand this is off subject but I just had to ask. Cheers!|

  8. hello there and thank you for your info – I’ve definitely picked up something new from right here. I did however expertise a few technical issues using this website, as I experienced to reload the website lots of times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I’m complaining, but slow loading instances times will very frequently affect your placement in google and can damage your high-quality score if ads and marketing with Adwords. Well I’m adding this RSS to my email and could look out for much more of your respective exciting content. Ensure that you update this again very soon.|

  9. I’m gone to tell my little brother, that he should also pay a quick visit this web site on regular basis to obtain updated from hottest reports.|

  10. Does your blog have a contact page? I’m having problems locating it but, I’d like to shoot you an email. I’ve got some ideas for your blog you might be interested in hearing. Either way, great site and I look forward to seeing it develop over time.|

  11. Thanks a bunch for sharing this with all people you really know what you’re talking approximately! Bookmarked. Kindly additionally discuss with my site =). We will have a hyperlink change contract among us|

  12. My programmer is trying to persuade me to move to .net from PHP. I have always disliked the idea because of the costs. But he’s tryiong none the less. I’ve been using WordPress on several websites for about a year and am anxious about switching to another platform. I have heard fantastic things about blogengine.net. Is there a way I can import all my wordpress posts into it? Any kind of help would be really appreciated!|

  13. Your style is so unique compared to other folks I have read stuff from. Thanks for posting when you have the opportunity, Guess I will just bookmark this site.|

  14. Have you ever considered writing an ebook or guest authoring on other blogs? I have a blog based on the same topics you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my audience would enjoy your work. If you’re even remotely interested, feel free to send me an e mail.|

  15. Terrific work! This is the type of information that are supposed to be shared across the internet. Disgrace on Google for now not positioning this submit upper! Come on over and talk over with my site . Thanks =)|

  16. Your style is unique in comparison to other folks I have read stuff from. I appreciate you for posting when you have the opportunity, Guess I will just book mark this web site.|

  17. I’ve been browsing online more than 3 hours these days, but I by no means found any interesting article like yours. It’s pretty worth sufficient for me. In my view, if all web owners and bloggers made good content as you probably did, the net will likely be much more useful than ever before.|

  18. It is in reality a nice and useful piece of info. I am glad that you just shared this useful info with us. Please keep us up to date like this. Thank you for sharing.|

  19. Simply desire to say your article is as astonishing. The clarity for your submit is simply spectacular and that i could think you are a professional in this subject. Fine together with your permission allow me to grab your feed to keep updated with imminent post. Thank you 1,000,000 and please continue the enjoyable work.|

  20. Thanks for your marvelous posting! I seriously enjoyed reading it, you’re a great author. I will remember to bookmark your blog and may come back sometime soon. I want to encourage you to continue your great work, have a nice afternoon!|

  21. Superb post however I was wanting to know if you could write a litte more on this topic? I’d be very grateful if you could elaborate a little bit more. Bless you!|

  22. Its like you read my mind! You seem to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is excellent blog. An excellent read. I will definitely be back.|

  23. Does your website have a contact page? I’m having trouble locating it but, I’d like to send you an e-mail. I’ve got some suggestions for your blog you might be interested in hearing. Either way, great site and I look forward to seeing it improve over time.|

  24. Hi my friend! I want to say that this post is awesome, great written and include approximately all vital infos. I would like to look more posts like this .|

  25. Just desire to say your article is as astounding. The clarity to your publish is just nice and i could suppose you’re a professional on this subject. Fine along with your permission let me to grasp your RSS feed to keep updated with forthcoming post. Thank you 1,000,000 and please keep up the gratifying work.|

  26. Aw, this was an exceptionally nice post. Taking the time and actual effort to create a very good article… but what can I say… I hesitate a lot and don’t seem to get anything done.|

  27. naturally like your web site but you have to take a look at the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I to find it very troublesome to tell the reality then again I’ll certainly come again again.|

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here