Koronawirus na Świecie

All countries
240,226,016
Zakażeni
Updated on 14 October 2021 21:12
All countries
215,798,951
Ozdrowieńcy
Updated on 14 October 2021 21:12
All countries
4,893,452
Zgony
Updated on 14 October 2021 21:12

Koronawirus na Świecie

All countries
240,226,016
Potwierdzone
Updated on 14 October 2021 21:12
All countries
215,798,951
Wyzdrowiało
Updated on 14 October 2021 21:12
All countries
4,893,452
Zgony
Updated on 14 October 2021 21:12

Reformacja. Jak do niej doszło? – Krzysztof Brzechczyn

Wiedza przeciętnego sympatyka Zjednoczonej Prawicy o genezie reformacji i jej wpływie na polską historię i kulturę jest raczej niewielka i ogranicza się do kilku stereotypowych wyobrażeń. W roku 500-lecia reformacji w kręgach zjednoczonej prawicy i bardziej na prawo od nich sporą popularność zdobył film Luter i rewolucja protestancka, Grzegorza Brauna, założyciela i prezesa Konfederacji Korony Polskiej oraz książka Pawła Lisickiego, Luter. Ciemna strona rewolucji udowadniająca, że od Lutra prowadzi prosta droga do Gułagu. W kontekście wzmianki o filmie i książce, warto wspomnieć, że teologiczne kontrowersje w sprawie zbawienia między katolikami a luteranami zostały po prawie 500 latach przezwyciężone we „Wspólnej Deklaracji w sprawie Nauki o Usprawiedliwieniu” ogłoszonej przez Światową Federację Luterańską i Papieską Radą ds. Jedności Chrześcijan podpisanej 31 października 1999 r. i dostępnej w internecie.

Przyczyny reformacji

Tymczasem zarówno przyczyny reformacji jak i jej następstwa nie dadzą się łatwo ująć w jednoczynnikowe schematy. Reformacja była bowiem wypadkową szeregu dokonujących się niezależnie od siebie procesów w kulturowej, gospodarczej i politycznej sferze życia społecznego w połączeniu z nieodłącznym wpływem przypadku uobecniającego się w przełomowych momentach historii. Zaryzykować można tezę, że do reformacji doszłoby i tak bez Lutra, lecz to wystąpienie zakonnika z Wirtembergii nadało reformacyjnej teologii charakterystyczne motywy i problemy.

W kulturze zachodniej wieki późnego średniowiecza charakteryzują się pogłębieniem procesów indywidualizacji społeczeństwa. Procesy te przyśpieszyła epidemia dżumy, która w XIV wieku pochłonęła od 1/4 do 1/3 populacji społeczeństw zachodnich. Człowiek średniowiecza uświadomił sobie, że wobec śmierci każdy jest równy. Znakiem kształtowania się religijnej indywidualizacji był ruch devotio moderna i wielokrotnie wznawiany poradnik życia duchowego Tomasza à Kempisa (1380-1471) O naśladowaniu Chrystusa, który pielęgnował indywidualne sumienie wierzących i ich indywidualną odpowiedzialność przed Bogiem. W kulturze pojawiło się dążenie powrotu czy właściwie odrodzenia kultury starożytnej. Wzbudziło to zainteresowanie językami starożytnymi greckim i hebrajskim i dążenie do czytania Biblii w językach oryginalnych. Wreszcie wynalazek druku Gutenberga przyczynił się do rozwoju języków narodowych, co znacznie przyśpieszyło obieg idei w Europie.

Kryzys Kościoła (na przełomie XIV i XV było trzech papieży) postawił problem jego reformy. Szła ona w dwóch kierunkach. Pierwszy obejmował demokratyzację wewnętrznej struktury Kościoła i wprowadzenia wyższości soboru nad papieżem. Drugim kierunkiem zmian miało być wprowadzenie języków narodowych do liturgii kościoła. W Czechach rzecznikiem unarodowienia liturgii i języka był Jan Hus, spalony na soborze w Konstancji w 1415 r.

W sferze gospodarczej Europa przełomu XIV i XV w. była kontynentem, na którym rozwijała się gospodarka towarowo-pieniężna rozsadzająca tradycyjne struktury społeczne: parafię, wieś, cech rzemieślniczy, w którym jednostka spędzała do tej pory większość swojego życia. Rynek wiązał wieś z miastem, zaś handel zamorski i odkrywanie innych kontynentów uświadamiały Europejczykom istnienie wielości kultur i cywilizacji.

W sferze politycznej kształtujące się od XIV monarchie narodowe podkopywały uniwersalistyczną władzę cesarza i papieża. Władcy narodowi stawali się suwerenami we własnych państwach, które przekształcały się w monarchie stanowe. Zgromadzenia stanowe reprezentujące szlachtę i mieszczaństwo, a w niektórych krajach (Szwecja) nawet chłopstwo były prototypem współczesnych demokracji, czyli władzy ludu. Choć monarcha nadal był uznawany za pomazańca Bożego, to w codziennej praktyce rządzenia musiał w najważniejszych sprawach, takich jak nakładanie nowych podatków, odwoływać się do woli i poparcia ludu. Tę zmianę w źródle legitymizacji władzy najlepiej oddaje Książę Machiavellego.

Luter a usprawiedliwienie z wiary

W ówczesnym Kościele od lat mówiło się o konieczności reformy. Jednakże sami zwolennicy zmian w Kościele nie byli zgodni, co do kierunku reform. Ponadto reforma hierarchicznej, międzynarodowej struktury Kościoła powszechnego była rzeczą skomplikowaną i trudną do przeprowadzenia bez impulsu z zewnątrz. Takim impulsem było wystąpienie Lutra w 1517 r. Marcin Luter urodził się w 1483 r. rodzinie chłopskiej, lecz jego rodzice, aby zdobyć utrzymanie, musieli wyjechać z rodzinnej wsi. Matka Lutra zajmowała się dziećmi, a ojciec pracował jako górnik, a później hutnik. Rodzice chcieli, aby Marcin został prawnikiem, lecz ten wstąpił do zakonu augustianów, otrzymując w 1507 r. święcenia kapłańskie. W rozwoju duchowym Lutra kluczowym problemem było pytanie: w jaki sposób mogę zostać zbawiony: czy przez wiarę, czy przez uczynki.

Pod wpływem pism św. Augustyna i Nowego Testamentu Luter doszedł do wniosku, że podstawą zbawienia jest uznanie własnej grzeszności i indywidualne zwrócenie się do Boga z prośbą o przebaczenie grzechów. Swoją śmiercią na krzyżu za grzechy grzesznika zapłacił już bowiem Jezus Chrystus. To, co jedynie może człowiek zrobić to zaakceptować ten fakt i poprosić Boga o przebaczenie. Na tak skierowaną do niego prośbę Bóg odpowiada pozytywnie i powoduje odrodzenie, a właściwie ciągłe odradzanie się jego życia. Choć nawrócony człowiek nadal grzeszy, to jego grzechy – gdy je szczerze wyzna – zostaną przebaczone, a on sam może stopniowo wyzwolić się spod ich wpływu. Człowiek w interpretacji Lutra nie może sobie sam zasłużyć u Boga na zbawienie przez spełnianie dobrych uczynków. Uczynki w teologii Lutra wypływają z wiary i są jej znakiem, lecz same w sobie są bezwartościowe, jeżeli temu nie towarzyszy zmiana świadomości człowieka.

Teologiczne rozmyślania Lutra zbiegły się z ogłoszeniem w 1516 r. przez ówczesnego papieża Leona X sprzedaży odpustów. Dochody z ich sprzedaży miały zostać przeznaczone na spłatę długów i budowę bazyliki św. Piotra w Rzymie. Handel odpustami był oparty na uczynkowej koncepcji zbawienia. Według nauczania ówczesnego Kościoła, Chrystus i święci uczynili na ziemi więcej dobrego, niż im to było potrzebne do własnego zbawienia. Z tego nadmiaru dobra mógł korzystać Kościół, udzielając innym uczynki łaski, które skracały czas przebywania dusz w czyśćcu. Problem polegał na tym, że kupowaniu uczynków łaski przez wierzących nie towarzyszyła indywidualna skrucha i żal za grzechy. Kościół w obliczu problemów finansowych ignorował te duchowe konsekwencje sprzedaży odpustów i rosnące mylne przekonanie, że zbawienie można kupić.

Następstwa reformacji

Ogłoszenie odpustów zbiegło się z odkryciem przez Lutra, a właściwie sformułowaniem na nowo koncepcji usprawiedliwienia płynącego jedynie z wiary, obecnej przecież w Nowym Testamencie i pismach doktorów i teologów Kościoła powszechnego. Tym można zdaje się tłumaczyć zdecydowaną reakcję Lutra w postaci przybicia do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze 95 tez domagających się reformy. Zapoczątkowały one serię wydarzeń, których nikt nie zamierzał, nie mógł przewidzieć i co najważniejsze nie chciał.

Duchowieństwo nowych kościołów protestanckich od samego początku kładło nacisk na upowszechnienie Biblii wśród wierzących. Stąd w XVI wieku nastąpiło tłumaczenie Biblii na języki narodowe, rozwój szkolnictwa i powstanie świeckiej literatury tworzonej w językach etnicznych, co pośrednio przyczyniło się do wzrostu świadomości narodowej. Te zmiany kulturowe wymusiły również reformę samego Kościoła katolickiego dokonaną w XVI w. na soborze trydenckim, w której większą niż dotychczas uwagę zwracano na edukację społeczeństwa i kształcenie duchowieństwa. Rozbicie religijne Europy utrwaliło suwerenność władzy państwowej wobec mozaiki wyznań i kościołów protestanckich oraz wzmocniło pozycję poszczególnych monarchów państw katolickich wobec urzędującego papieża w Rzymie. Ponadto w teologii protestanckiej dowartościowano rolę pracy zawodowej, która nie była dłużej traktowana jako kara za grzechy, lecz metoda przekształcania świata i budowy Królestwa Bożego na ziemi, co sprzyjało rodzącej się gospodarce kapitalistycznej opartej na wolności ekonomicznej i indywidualnej odpowiedzialności.

2 KOMENTARZE

  1. 666173 610981I discovered your blog internet internet site on bing and appearance several of your early posts. Preserve up the extremely great operate. I just now additional the RSS feed to my MSN News Reader. Seeking toward reading far more on your part down the road! 863217

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Gorące tematy

OŚWIADCZENIE W SPRAWIE PRZYWŁASZCZENIA NAZWY „WOLNI I SOLIDARNI”

„Wolni i Solidarni” to dewiza, która śp. Kornelowi Morawieckiemu towarzyszyła przez dziesięciolecia jego działalności. Nadana Solidarności Walczącej była niemal synonimem jej nazwy, wyrażającym najważniejsze...

W objęciach Królowej Polski – Albert Łyjak

Jasna Góra od wieków jest dla nas miejscem świętym. Każda religia ma takie miejsca. To konkretne punkty w przestrzeni, istniejące namacalnie, widoczne i doświadczalne, ...

Czy warto się odprężyć ćwicząc jogę?- Emilia Kaba

Po całym dniu ciężkiej pracy przychodzi czas na odpoczynek. Najlepiej odpoczywać podczas ćwiczeń, które pomagają osiągnąć równowagę. Przykładem takiej aktywności jest joga wywodząca się...

Powiązane Artykuły

OŚWIADCZENIE W SPRAWIE PRZYWŁASZCZENIA NAZWY „WOLNI I SOLIDARNI”

„Wolni i Solidarni” to dewiza, która śp. Kornelowi Morawieckiemu towarzyszyła przez dziesięciolecia jego działalności. Nadana Solidarności Walczącej była niemal synonimem jej nazwy, wyrażającym najważniejsze...

W objęciach Królowej Polski – Albert Łyjak

Jasna Góra od wieków jest dla nas miejscem świętym. Każda religia ma takie miejsca. To konkretne punkty w przestrzeni, istniejące namacalnie, widoczne i doświadczalne, ...

Czy warto się odprężyć ćwicząc jogę?- Emilia Kaba

Po całym dniu ciężkiej pracy przychodzi czas na odpoczynek. Najlepiej odpoczywać podczas ćwiczeń, które pomagają osiągnąć równowagę. Przykładem takiej aktywności jest joga wywodząca się...