Koronawirus na Świecie

All countries
228,413,499
Zakażeni
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
203,268,183
Ozdrowieńcy
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
4,692,850
Zgony
Updated on 18 September 2021 06:23

Koronawirus na Świecie

All countries
228,413,499
Potwierdzone
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
203,268,183
Wyzdrowiało
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
4,692,850
Zgony
Updated on 18 September 2021 06:23

Dom jako instytucja totalna? – Krzysztof Brzechczyn

W dobie pandemii upowszechniły się formy pracy zdalnej – wykonywanej przy pomocy komputera – w domu. Ten tryb pracy upowszechnił się przede wszystkim w sferze usług i edukacji na poziomie podstawowym, średnim i wyższym. Powstają nowe zjawiska społeczne, nie dość jeszcze rozpoznane przez socjologów.

Rozważmy je na przykładzie czteroosobowej rodziny, w której rodzice pracują zdalnie, a dwoje ich dzieci w wieku szkolnym uczy się również w trybie zdalnym. Wskażmy najpierw te najbardziej oczywiste skutki społeczne.

Dom w dobie pandemii

Przestawienie się na tryb zdalny wymaga zakupu dodatkowych komputerów dla wszystkich członków rodziny, gdyż praca i edukacja odbywają się z reguły w tym samym czasie, czyli rano i wczesnym popołudniem. Wymaga to – aby domownicy nawzajem sobie nie przeszkadzali – wygospodarowania oddzielnej przestrzeni dla czterech osób. O ile kwestia zakupu dodatkowych komputerów czy laptopów dzięki programowi 500+ nie powinna sprawiać większych problemów nawet liczniejszym rodzinom, to odpowiedni podział powierzchni mieszkania – już tak. A to może wpływać na jakość świadczonej pracy i efektywność nauki i przez to wywoływać w rodzinie dodatkowe konflikty.

Czym jest instytucja totalna?

Przestawienie się na tryb zdalny w pracy i nauce może powodować problemy, których nie da się zidentyfikować przez obserwację lub osobiste doświadczenie. To wymaga zastosowania określonych narzędzi teoretycznych. Takie można znaleźć w sformułowanej przez Ervina Goffmana (1922-1982) koncepcji instytucji totalnej (zob. tenże, Charakterystyka instytucji totalnej, w: Elementy teorii socjologicznych: materiały do dziejów współczesnej socjologii zachodniej, red. W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki, Warszawa, PWN 1975). Według tego amerykańskiego socjologa podstawową cechą współczesnych społeczeństw jest odrębne miejsce odpoczynku, zabawy i pracy. W tych trzech różnych miejscach zachowujemy się według różnych reguł, spotykamy się z odmiennymi ludźmi i podlegamy odrębnym autorytetom. Tymczasem według Goffmana zasadniczą cechą instytucji totalnej jest zniesienie barier oddzielających wspomniane trzy sfery społecznej aktywności.

Goffman wyróżniał pięć typów instytucji totalnych. Były to: 1. Stworzone do opieki nad osobami słabszymi domy starców, sierocińce i przytułki; 2. Powołane do opieki nad osobami niezdolnymi do samodzielnego przeżycia, lecz stanowiącymi zagrożenie dla zdrowia społeczeństwa sanatoria przeciwgruźlicze i szpitale psychiatryczne; 3. Zaprojektowane do ochrony społeczeństwa przed osobami, które chcą mu szkodzić w sposób świadomy: więzienia, zakłady poprawcze, obozy jenieckie; 4. Powołane do realizacji pewnych specjalistycznych zadań: koszary wojskowe, okręty, internaty, obozy pracy, osady kolonistów oraz 5. Instytucje przeznaczone dla osób, które dobrowolnie wycofały się z aktywnego życia takie jak: klasztory i zakony.

Według niego, instytucje totalne charakteryzują się pięcioma cechami. Po pierwsze, całe życie toczy się w jednym i tym samym miejscu oraz podlega tej samej, jedynej władzy. Sprawia to, i jest to druga cecha instytucji totalnych, że jej podwładni przebywają przez cały czas ze sobą. Po trzecie, pobyt w instytucjach totalnych jest starannie zaplanowany, a poszczególne czynności – i to jest czwarta ich cecha – są przymusowe i stanowią element ogólnego planu, który dane instytucje muszą realizować. Gwoli metodologicznej ścisłości warto dodać, że według Goffmana żadna z wyróżnionych cech nie jest wyłączną cechą instytucji totalnych, a dana instytucja określona mianem totalnej nie musi charakteryzować się wszystkimi wymienionymi cechami.

Dom jako instytucja totalna

Zastosujmy zatem Goffmanowska charakterystykę instytucji totalnej do analizy życia społecznego w dobie pandemii. Praca zdalna sprawiła, że dom, który był dotychczas miejscem odpoczynku i w mniejszej mierze – rozrywki, stał się również miejscem pracy. Spełniona przez to została pierwsza składowa pierwszej cechy instytucji totalnej. Nie została jednak spełniona druga składowa tej cechy, która przypomnijmy brzmi: życie pensjonariuszy podlega tej samej, jedynej władzy. Przede wszystkim dlatego – a jest to definicyjna cecha pracy zdalnej – władze firmy/korporacji/instytucji edukacyjnej fizycznie znajduje się w innym miejscu niż dom. Ponadto na ogół małżonkowie pracują w innych instytucjach, a dzieci uczą się w różnych szkołach, co sprawia, że domownicy podlegają różnym autorytetom. W przypadku jednak dzieci, ich rodzice pracując zdalnie jednocześnie mogą nadzorować udział swoich potomków w zdalnych lekcjach przejmując przez to część wychowawczych funkcji szkoły.

Brak bariery w postaci oddzielnego miejsca do pracy, udział w rozrywce i odpoczynek w największym stopniu wpływają na upodobnienie domu do instytucji totalnej. Ten brak bariery fizycznej i czasowej w postaci chociażby powrotu z pracy do domu rodzi niebezpieczeństwo automatycznego i stąd niekontrolowanego przenoszenia frustracji powstałych w wyniku niepowodzeń w pracy zawodowej lub w nauce na grunt rodzinny. Powstałych w ten sposób konfliktów nie można rozładować wyjściem z domu, gdyż za bardzo nie ma gdzie wyjść, a ponadto w różnych okresach pandemii wprowadzono zakaz indywidualnego wychodzenia z domu młodzieży do lat 16. Wywołana w ten sposób atmosfera frustracji i kłótni może prowadzić do wzrostu przemocy domowej, o której trudno powiedzieć. Dom utożsamiany dotąd z wypoczynkiem i azylem przed światem zewnętrznym może kojarzyć się odtąd z miejscem ciężkiej pracy, doznawanych niepowodzeń, frustracji i wynikających stąd konfliktów.

Ponadto w warunkach pandemii dom w większym niż dotychczas stopniu stał się miejscem, w którym spotykamy się ciągle z tymi samymi, choć spokrewnionymi, ludźmi. Ta sytuacja sprawia, że życie rodzinne w większym stopniu staje się zgodne z drugą cechą instytucji totalnej. W okresie przed-covidowym dom był w zasadzie miejscem odpoczynku, lecz obecnie, oprócz miejsca pracy, stał się również miejscem rozrywki. Periodyczne lockdowny ikwarantanny pogłębiają społeczną izolację jednostek. Zamykanie lub ograniczanie liczebności osób w galeriach handlowych, kościołach, restauracjach, muzeach itp. sprawia, że to członkowie najbliższej rodziny stają jedynymi towarzyszami w zabawie lub partnerami w rozrywce.

Trzecią cechą instytucji totalnej jest starannie zaplanowany program dnia. Ten warunek jest spełniony jedynie częściowo, gdyż w naszym kraju obowiązuje ośmiogodzinny dzień pracy i czterdziestogodzinny tydzień pracy. Częściowo również spełniona jest cecha czwarta. Praca zawodowa jest przymusowa bowiem jedynie sensie ekonomicznym: rezygnacja z niej pozbawiłaby małżonków środków finansowych (dotyczy to również przymusu szkolnego). Aktywność zawodowa poszczególnych członków rodziny nie mieści się w jednym, ogólnym planie, lecz zależy od cząstkowych planów instytucji, w których pracują lub się uczą.

Więź rodzinna czy przymus przebywania w jednym miejscu

Gdy literalnie zastosujemy Goffmanowską koncepcję instytucji totalnej do domu rodzinnego w dobie pandemii, to wydaje się, że na szczęście różnice przeważają nad podobieństwami. Jednakże tych podobieństw jest tak wiele, że budzą niepokój, więc nie można nad nimi przejść do porządku dziennego. Trzeba się zastanowić, jak w dobie pandemii świadomie podtrzymywać więź rodzinną. Więź, która nie powinna być traktowana jako narzucona przez okoliczności zewnętrzne przykra konieczność przebywania w jednym miejscu, lecz jako szansa wzajemnego wsparcia i rozwoju.

Poznań, 28 grudnia 2020

191 KOMENTARZE

  1. I do agree with all the concepts you have presented for your post.
    They are very convincing and can certainly work. Still, the posts are too quick
    for newbies. Could you please lengthen them a little from
    subsequent time? Thank you for the post.

  2. My brother suggested I might like this blog. He was totally right.
    This post actually made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this info!
    Thanks!

    my web site VitaSilkLux (163.30.42.16)

  3. I simply could not go away your web site before suggesting that I actually enjoyed the usual info an individual supply for your guests? Is going to be again steadily to investigate cross-check new posts.

  4. This is very attention-grabbing, You’re a very skilled blogger.
    I’ve joined your rss feed and look forward to searching for extra of your fantastic post.
    Also, I’ve shared your site in my social networks

  5. We’re a group of volunteers and starting a brand new scheme in our community.

    Your web site offered us with valuable info to work on. You have done an impressive task and our
    whole group will likely be thankful to you.

  6. My partner and I absolutely love your blog and find the majority of your
    post’s to be what precisely I’m looking for. Does one offer guest writers to write content for yourself?

    I wouldn’t mind writing a post or elaborating on many of the subjects you write related to here.
    Again, awesome web site!

  7. Right here is the right web site for everyone who wants to understand
    this topic. You know so much its almost tough to argue
    with you (not that I actually will need to?HaHa). You certainly put a brand new spin on a subject which has been discussed
    for many years. Wonderful stuff, just wonderful!

    Also visit my webpage – Yec Keto Review

  8. I simply could not leave your website prior to suggesting that I really enjoyed the standard information an individual provide on your guests? Is gonna be again often to check out new posts.

  9. Thanks for sharing superb informations. Your web site is
    so cool. I am impressed by the details that you
    have on this website. It reveals how nicely you perceive this subject.
    Bookmarked this website page, will come back for
    more articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already
    searched everywhere and just could not come across.
    What a great website.

    my blog; Keto Speed Diet

  10. Having read this I thought it was very enlightening.
    I appreciate you taking the time and effort to put this information together.
    I once again find myself spending way too much time both reading and posting comments.
    But so what, it was still worthwhile!

  11. Thanks for the marvelous posting! I really enjoyed reading it, you can be a great
    author. I will be sure to bookmark your blog and definitely will come back
    at some point. I want to encourage you to ultimately continue your great writing,
    have a nice weekend!

  12. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d certainly donate to this outstanding blog!

    I guess for now i’ll settle for bookmarking and adding
    your RSS feed to my Google account. I look forward to new updates and will share this site with my Facebook group.
    Chat soon!

  13. It’s a shame you don’t have a donate button! I’d certainly donate to this superb blog!
    I guess for now i’ll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my Google account.
    I look forward to brand new updates and will talk about this blog
    with my Facebook group. Chat soon!

  14. Undeniably believe that which you said. Your favorite
    justification appeared to be on the net the simplest thing to
    be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while
    people think about worries that they plainly don’t know about.
    You managed to hit the nail upon the top and also defined out
    the whole thing without having side effect , people can take a signal.
    Will probably be back to get more. Thanks

  15. Excellent beat ! I wish to apprentice while you amend your web site, how could
    i subscribe for a blog website? The account helped me
    a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast
    offered bright clear concept

    Here is my web-site … forum.m2clasic.ro

  16. Howdy I am so delighted I found your site, I really found
    you by error, while I was looking on Digg for something else, Anyhow
    I am here now and would just like to say thank you for a incredible post and
    a all round entertaining blog (I also love the theme/design),
    I don’t have time to look over it all at the minute but
    I have bookmarked it and also added in your RSS
    feeds, so when I have time I will be back to read a great deal more,
    Please do keep up the awesome work.

  17. It’s actually a cool and useful piece of info. I’m satisfied that you shared this helpful info with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

  18. Hey I know this is off topic but I was wondering if you
    knew of any widgets I could add to my blog that automatically
    tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe
    you would have some experience with something like this.
    Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading
    your blog and I look forward to your new updates. cheap flights http://1704milesapart.tumblr.com/ cheap flights

  19. Its such as you read my thoughts! You appear to know a lot about this, like you wrote
    the ebook in it or something. I believe that you just can do with a
    few p.c. to pressure the message house a little bit, however other than that, this
    is fantastic blog. An excellent read. I’ll
    definitely be back. ps4 games https://j.mp/3z5HwTp ps4

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Gorące tematy

Czy wzrok potrzebuje treningu?- Emilia Kaba

Jak każda część naszego ciała także wzrok potrzebuje ćwiczeń. Godziny spędzone przed komputerem czy ekranem telefonu narażają oczy na wiele niebezpiecznych czynników, na przykład...

Trzeba wygrać ze swoimi słabościami

Sportowcy potrafią przełamać swoje bariery. Tu nie chodzi o to, żeby wygrać z przeciwnikiem, ale, żeby wygrać ze swoimi słabościami mówi Zygmunt Gosiewski w...

    OŚWIADCZENIE byłych działaczy po słowach Władysława Frasyniuka

My członkowie „SOLIDARNOŚCI”,  RKS-u NSZZ „Solidarności” Dolny Śląsk, oraz  „Solidarności Walczącej”          jesteśmy oburzeni   skandaliczną i haniebną wypowiedzią Władysława Frasyniuka. Obraził Wojsko Polskie i państwo polskie....

Powiązane Artykuły

Czy wzrok potrzebuje treningu?- Emilia Kaba

Jak każda część naszego ciała także wzrok potrzebuje ćwiczeń. Godziny spędzone przed komputerem czy ekranem telefonu narażają oczy na wiele niebezpiecznych czynników, na przykład...

Trzeba wygrać ze swoimi słabościami

Sportowcy potrafią przełamać swoje bariery. Tu nie chodzi o to, żeby wygrać z przeciwnikiem, ale, żeby wygrać ze swoimi słabościami mówi Zygmunt Gosiewski w...

    OŚWIADCZENIE byłych działaczy po słowach Władysława Frasyniuka

My członkowie „SOLIDARNOŚCI”,  RKS-u NSZZ „Solidarności” Dolny Śląsk, oraz  „Solidarności Walczącej”          jesteśmy oburzeni   skandaliczną i haniebną wypowiedzią Władysława Frasyniuka. Obraził Wojsko Polskie i państwo polskie....