Koronawirus na Świecie

All countries
228,413,499
Zakażeni
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
203,268,183
Ozdrowieńcy
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
4,692,850
Zgony
Updated on 18 September 2021 06:23

Koronawirus na Świecie

All countries
228,413,499
Potwierdzone
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
203,268,183
Wyzdrowiało
Updated on 18 September 2021 06:23
All countries
4,692,850
Zgony
Updated on 18 September 2021 06:23

Warmiacy – Andrzej Manasterski

Ksiądz Robert Bilitewski (1859-1935) w czasie plebiscytu na Warmii w lipcu 1920 roku, napisał słowa na melodię hymnu Mazurka Dąbrowskiego: „Jeszcze Warmia nie zginęła, póki my żyjemy. / Jeszcze wiara nie zniknęła, bo ją wyznajemy, / Śpiewajcie wszędzie: Warmia polską będzie. / Pod Bożym przewodem – złączym się z narodem/ ….”

Utworzona w 1243 roku diecezja warmińska obejmowała m.in. Braniewo, Frombork, Pieniężno, Ornetę, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Olsztyn, Biskupie, Bisztynek, Jeziorany, Reszel. W wyniku napływu ludności z terenów Polski i Litwy nastąpiła asymilacja z miejscową ludnością pruską, podbijaną przez Krzyżaków w XIII wieku. Wśród przybyszów największą grupę stanowili Polacy, stąd język polski dominował na tym obszarze. W następstwie aktu inkorporacyjnego Prus do Polski w 1454 roku wybuchła wojna trzynastoletnia, zakończona drugim pokojem toruńskim i wcieleniem Warmii do Korony.

Rozpoczął się trzystuletni, najbardziej owocny w dziejach regionu okres przynależności do Rzeczpospolitej. Centralnym punktem był Lidzbark Warmiński, siedziba biskupów. Biskupami warmińskimi były znamienite postacie, zasłużone dla regionu i dla państwa: Łukasz Watzenrode, Stanisław Hozjusz, Jan Dantyszek, Marcin Kromer, Ignacy Krasicki. Wiara katolicka stanowiła istotny czynnik integrujący społeczność Warmii. Protestanci stanowili zdecydowaną mniejszość aż do czasów panowania pruskiego, czyli pierwszego rozbioru w 1772 roku. Wtedy, aby zneutralizować niechętne, wręcz wrogie nastawienie ludności Warmii do rządów pruskich, zaczęto osadzać niemieckich protestantów sprowadzanych z głębi Rzeszy. Mimo to, do końca XIX wieku ludność protestancka, utożsamiana z Niemcami, stanowiła jedynie 10 proc. ogółu mieszkańców. Tym różnili się Warmiacy od swych sąsiadów – Mazurów, wśród których polski ruch narodowy kreowany był przez Polaków wyznania protestanckiego.

Prusacy na Warmii przenieśli centrum administracyjne z Lidzbarka Warmińskiego do Olsztyna, powierzając jednocześnie niemieckim protestantom funkcje administracyjne. Miało to pozbawić Polaków i katolików wpływów w regionie. W odpowiedzi, polski ruch narodowy w XIX wieku zaczął skupiać się wokół pism wydawanych przez osoby prywatne, wśród których naczelne miejsce zajmowała Gazeta Olsztyńska, wydawana od 1886 roku przez Jana Liszewskiego, Andrzeja Samulowskiego, Franciszka Szczepańskiego. Od 1891 roku wydawcami Gazety była rodzina Pieniężnych. Gazeta broniła obecności języka polskiego na Warmii, pisała o represjach niemieckich wobec polskiej ludności, stając się narodowym szermierzem, walczącym o zachowanie polskości ziemi.

Odbudowa niepodległej Polski w 1918 roku rodziła nadzieję wśród Polaków na Warmii, że region zostanie włączony do Polski. Przemawiały za tym argumenty historyczne – przynależność do Rzeczypospolitej przed pierwszym rozbiorem. Co więcej, region spełniał przyjętą przez traktat wersalski zasadę narodowościową – na Warmii zdecydowana większość miejscowej ludności posługiwała się na co dzień lokalnym wariantem odmiany języka polskiego. Obawa Wielkiej Brytanii przed nadmiernym osłabieniem Niemiec i wzrostem znaczenia Francji na kontynencie sprawiła, że przeforsowano postulat o przeprowadzeniu plebiscytu na Warmii, Mazurach i Powiślu, jako terenach spornych pomiędzy Polską i Niemcami. Do Polski włączono jedynie część powiatu nidzickiego z Działdowem, przez który przebiegała linia kolejowa Warszawa – Gdańsk.

Przeprowadzony plebiscyt w lipcu 1920 roku przebiegał w dramatycznych momentach państwa polskiego. Ofensywa bolszewicka na wschodzie parła na Warszawę. Los państwa polskiego w tej sytuacji był niepewny, dodatkowo Niemcy celowo podsycali tę niepewność na terenach plebiscytowych. Niemcy przewozili osoby urodzone przed 1905 rokiem na tych terenach, które później wyjechały, przeważnie do Zagłębia Ruhry. Na nic się zdawały działania Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego, który prowadził akcje propagandowe na Powiślu i Warmii. Stefan Żeromski, Jan Kasprowicz oraz prof. Uniwersytetu Lwowskiego historyk sztuki Władysław Kozicki, brali czynny udział w akcji plebiscytowej. Wybrali się do Prus Wschodnich, by agitować za przyłączeniem regionu do Polski. Tam zobaczyli, jak Niemcy bezpardonowo, dopuszczając się gwałtów na polskich działaczach, prowadzą akcję agitacyjną. Żeromski próbował zainteresować Piłsudskiego działaniami, spotkał się jednak z kategoryczną, by nie rzec, brutalną, odmową. Czy był to wyraz braku zainteresowania Marszałka polskimi Kresami Zachodnimi, jak pisze większość autorów? Niekoniecznie. Raczej był to wynik realizmu politycznego Piłsudskiego, który starał się jak najwięcej wygrać na Wschodzie, widząc z tej strony większe niebezpieczeństwo dla odrodzonej Polski. Strona polska nie mogła równać się z potencjałem niemieckim, jaki został zaangażowany do działań plebiscytowych, tak więc zdaniem Marszałka należało szukać korzyści tam, gdzie było to możliwe.

Głosowanie było klęską – w okręgu olsztyńskim i kwidzyńskim za przynależnością do Polski głosowało 3,4 proc. uprawnionych. Do Polski przyłączono jedynie skrawki ziem na Powiślu. Koncepcja tworzenia państw narodowych po I wojnie światowej, odnosiła się do nowo powstałych państw w Europie Środkowej i Wschodniej i wynikała z przeświadczenia, że głównym powodem konfliktów na tych terenach stanowią antagonizmy narodowościowe. Brytyjski geograf John Halford Mackinder postulował, by po I wojnie światowej dokonać wymiany ludności polskiej i niemieckiej dla zachowania jednolitego składu etnicznego na danym obszarze. Stosunki narodowościowe na Warmii uległy radykalizacji w okresie rządów Hitlera. W ramach totalizacji życia społecznego, Niemcy dokonywali systematycznego niszczenia wszelkich przejawów mniejszości narodowych. Wielu polskich działaczy na Warmii zostało aresztowanych, osadzanych w obozach koncentracyjnych i mordowanych. Min. w obozie w austriackim Hartheim 17 czerwca 1942 roku zginął w komorze gazowej ks. Antoni Ludwiczak, działacz społeczny na Warmii, przewodniczący Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego. Dlatego trzeba ocalić od zapomnienia ludzi, którzy w skrajnych warunkach starali się zachować pamięć o polskości ziemi. Jak Gustaw Kodrąb, rolnik z Bukowca koło Matyt, nazywany „Jeziorakowym Kajką”, poeta chłopski, zmarły w 1941 roku. Spod jego pióra wyszedł wiersz „Złota Rękawica” o olbrzymim ładunku emocjonalnym: Jezioro moje, w gładkiej toni / widziałem kiedyś dziecka twarz. / Jakiż to wiatr te fale gonił, / co odebrały oczom blask? / Jezioro moje, z twojej toni/ już nie wyciągnę sieci znów, / zabrakło siły w starczej dłoni. / I wiary brak, nadziei, słów. / Jezioro moje, twoje toni / obcym imieniem mówi czas, / na mojej pieśni łańcuch dzwoni / niewoli, usta ciśnie głaz. / Jezioro moje, w twoje tonie / z ojczystych słów oddaję śpiew. / Jak kamień krzywdy wiersz zatonie./ Czy kiedyś zabrzmi jękiem mew? / Ojczyzno moja, ponad tonią / żurawi zwątpień krzyk jesieni. / Do starych gniazd dostępu bronią / trzcin szable. Aż się los odmieni. / I znowu polski rycerz dumnie / podejmie złotą rękawicę. / Widziałem ją w blaszanej trumnie, / gdzie wróg rozbitą miał przyłbicę. / I wy wrócicie tu łabędziem / w łopocie żagli białych skrzydeł, / mój grób z brzozowym krzyżem będzie / jak z Grottgerowych malowideł. / Zarzućcie w tonie nocne sieci / po pieśni sen ukryty w fali. / A jeśli grobu nie znajdziecie, / zechciejcie chociaż wiersz ocalić.”

Ten rycerz, to jeden z najemników krzyżackich, który miał w zwyczaju rzucać pod nogi złotą rękawicą przeciwnikowi, gdy wyzywał go na pojedynek. Z reguły wygrywał je, ale w końcu trafił na jednego z polskich rycerzy i zginął. Został pochowany z przepychem, a kiedy odkryto grobowiec i znaleziono rozbitą czaszkę, co stanowiło świadectwo jego przegranej w walce z polskim rycerzem, czym prędzej sprawiono ponownie skromy pogrzeb, by wieść o klęsce z Polakiem nie rozniosła się. Gustaw Kodrąb pracował przy odkryciu grobowca, widział szczątki rycerza i złotą rekawicę. I postanowił utrwalić ten obraz, niosący symbol klęski niemieckiego panowania na Warmii.

Represje wobec Warmiaków nie ustały niestety także po wojnie. Sowieci w marszu na Berlin traktowali ich jak Niemców, postępowanie żołnierzy Armii Czerwonej było wynikiem zaleceń Biura Politycznego, które nakazywało wręcz, by „ludność niemiecką”, a więc zamieszkującą tereny Rzeszy, traktować z niezwykłą brutalnością. To miał być odwet za traktowanie ludności na Wschodzie przez Niemców. W ramach tych czystek ofiarami padali Polacy, których przodkowie od wieków żyli na Warmii. Ksiądz Joachim Ziemetzki, proboszcz w Barczewku, przed wojną represjonowany przez Niemców za głoszenie kazań po polsku, w styczniu 1946 roku został rozstrzelany przez żołnierzy sowieckich. Ksiądz Bernard Klement, proboszcz parafii św. Józefa w Olsztynie, w czasie wojny był opiekunem polskich jeńców wojennych, został także zabity przez Sowietów. Ksiądz Wacław Osiński, działacz plebiscytowy, wielokrotnie więziony przez Niemców, zginął w styczniu 1945 roku, gdy uciekał razem z ludnością cywilną przed Sowietami. Ksiądz Karol Langwald, działacz plebiscytowy, proboszcz w Kochanówce, w 1945 r został deportowany do Czelabińska, gdzie zmarł po kilku miesiącach z wycieńczenia. Ksiądz Robert Pruszkowski, proboszcz w Węgoju koło Biskupca Reszelskiego, w 1940 r został aresztowany przez Niemców za prowadzenie duszpasterstwa w języku polskim, przeżył obóz w Dachau. W obawie o swój los, nie wrócił w rodzinne strony, pozostał w Niemczech, gdzie nadal pracował wśród Warmiaków aż do śmierci w 1983 roku. Ksiądz Wojciech Zink, urodzony w Bydgoszczy, we wspomnieniach Prymasa Stefana Wyszyńskiego: „ Tylko pies i Niemiec mnie bronili”, był jedynym hierarchą Kościoła katolickiego (wikariusz kapitulny dla diecezji warmińskiej) w Polsce, który odmówił podpisania i głoszenia deklaracji Episkopatu Polski, wydanej po aresztowaniu w październiku 1953 roku Prymasa. Władze komunistyczne aresztowały ks. Zinka, który przesiedział w wiezieniu do 1956 roku. Władze komunistyczne od początku swoich rządów prowadziły represyjną politykę wobec Warmiaków i Mazurów. W 1948 r ukazał się dekret pozbawiający miejscową ludność własności prywatnej, a prawo do zwrotu majątku lub zwrotu ekwiwalentu przyznano osobom, które zasłużyły się dla polskiego ruchu narodowego. W praktyce postępowania odwoławcze trwały latami, co zniechęcało do podejmowania prób odzyskania swojej własności. Po 1956 roku wzmogły się tendencje emigracyjne, jak na ironię prześladowani przez Niemców Warmiacy emigrowali do Niemiec Zachodnich. Rozgoryczenie autochtonów polityką władz komunistycznych było tak wielkie, że zaniepokoiło lokalne władze.

W raporcie do władz centrali w 1960 roku, pisano: „Przekonuje się ich o tym, że są Polakami, a oni przedkładają dokumenty, ze pozbawiono ich własności dlatego, że są Niemcami”. Ponad sto lat polityki germanizacyjnej nie spowodowały takiego odejścia od polskości Warmiaków, jak rządy władz komunistycznych Polski Ludowej.

Andrzej Manasterski

65 KOMENTARZE

  1. When someone writes an piece of writing he/she keeps the plan of a user in his/her brain that how a user
    can know it. Thus that’s why this paragraph is perfect.

    Thanks!

  2. Hello there! Quick question that’s completely off topic.
    Do you know how to make your site mobile friendly?
    My blog looks weird when viewing from my iphone4.
    I’m trying to find a template or plugin that might be able to correct this problem.
    If you have any suggestions, please share. Appreciate it!

    Feel free to surf to my webpage – http://bbs.hygame.cc/

  3. Hi, I do think this is a great website. I stumbledupon it 😉 I may revisit
    once again since i have saved as a favorite it.

    Money and freedom is the best way to change, may
    you be rich and continue to guide other people.

    Visit my web-site :: Bellissi Cream (ko-burda.com)

  4. Thank you for the good writeup. It in fact used to be a
    leisure account it. Glance complicated to far added agreeable from
    you! However, how can we keep in touch?

  5. I actually still can not quite think I could become one of
    those reading the important recommendations found on this blog.
    My family and I are really thankful on your generosity
    and for offering me the chance to pursue the chosen profession path.
    Thanks for the important information I obtained from your web site.

    Feel free to surf to my homepage Breeze Tech Reviews

  6. For newest information you have to pay a visit web and on internet I found this website as a best web site for newest
    updates.

  7. Unquestionably believe that which you said. Your favorite
    reason appeared to be on the net the simplest thing
    to be aware of. I say to you, I certainly get annoyed while people consider worries that they just don’t know about.

    You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without
    having side effect , people can take a signal. Will likely be back to get more.
    Thanks

    my blog; Tri-Bol Testo Pills

  8. Have you ever considered creating an e-book or guest authoring on other
    blogs? I have a blog based upon on the same subjects
    you discuss and would really like to have you share some stories/information.
    I know my visitors would value your work. If you are even remotely interested,
    feel free to send me an e mail.

    my web blog :: ReMind Solution Reviews

  9. I’m also commenting to make you know what a great experience my wife’s daughter encountered reading your site.
    She noticed plenty of details, which include how it is like to have a great helping nature to get other individuals really easily
    fully understand specified advanced things.
    You truly surpassed our own expectations.
    Thanks for rendering these precious, dependable,
    informative as well as easy tips about that topic to Jane.

    Feel free to surf to my web-site :: Mountain Pure CBD Gummies Reviews

  10. I really like your blog.. very nice colors & theme. Did you
    make this website yourself or did you hire someone to do it for you?

    Plz respond as I’m looking to design my own blog and
    would like to know where u got this from. thank you

  11. Hi there! This is kind of off topic but I need some help from an established blog.
    Is it tough to set up your own blog? I’m not very
    techincal but I can figure things out pretty quick.
    I’m thinking about setting up my own but I’m not sure where to start.
    Do you have any ideas or suggestions? Appreciate it

    my homepage … Bellissi Ageless Moisturizer

  12. Quality content is the important to invite the people to pay a visit the
    web site, that’s what this website is providing.

  13. I like the valuable information you supply to your articles.
    I will bookmark your blog and take a look at once more right here regularly.
    I am moderately certain I’ll be informed plenty of new stuff proper right here!
    Good luck for the next!

  14. Hi! This post could not be written any better! Reading through
    this post reminds me of my good old room mate! He always kept talking about this.
    I will forward this write-up to him. Fairly certain he will have
    a good read. Thank you for sharing!

  15. I do trust all of the ideas you’ve introduced to your post.
    They are really convincing and can definitely work.
    Still, the posts are too quick for newbies. May just
    you please prolong them a little from next time? Thank you for the post.

  16. I’m extremely impressed with your writing abilities and also with
    the layout in your blog. Is this a paid theme or did you customize
    it your self? Either way keep up the excellent quality writing,
    it’s uncommon to look a great blog like this one nowadays..

  17. I want to get across my affection for your generosity for all those
    that require guidance on this one subject. Your very own commitment to passing the message throughout ended up
    being incredibly informative and have continuously permitted folks much like me to arrive
    at their targets. Your own useful facts denotes a lot
    to me and substantially more to my peers. Thanks a ton; from each one of us.

    Here is my blog post; Summer Valley CBD Review

  18. My partner and I stumbled over here different web address and thought I might check things out.
    I like what I see so now i am following you.

    Look forward to checking out your web page
    for a second time.

  19. Do you mind if I quote a few of your posts as long as I provide credit and sources back to your webpage?
    My blog is in the exact same niche as yours
    and my users would really benefit from a lot of the information you provide here.
    Please let me know if this alright with you. Thank you!

    my blog – Libido Build Rx

  20. Excellent post. I was checking continuously this weblog and I’m inspired!
    Very helpful information specially the ultimate phase 🙂 I care for such
    info a lot. I used to be looking for this particular information for
    a long time. Thanks and good luck. quest bars http://bit.ly/3C2tkMR quest bars

  21. This is the perfect blog for anyone who wishes to understand this topic.
    You know a whole lot its almost tough to argue with you (not that I
    actually will need to…HaHa). You certainly put a brand new spin on a subject that’s been written about for many years.

    Excellent stuff, just wonderful! scoliosis surgery https://0401mm.tumblr.com/ scoliosis surgery

  22. I’ve been exploring for a little for any high-quality articles or weblog posts in this sort of area .

    Exploring in Yahoo I finally stumbled upon this website.

    Studying this information So i am satisfied to
    express that I’ve a very just right uncanny feeling I
    found out just what I needed. I so much surely will make
    sure to don?t forget this site and provides it a look on a relentless basis.
    scoliosis surgery https://coub.com/stories/962966-scoliosis-surgery scoliosis surgery

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Gorące tematy

Czy wzrok potrzebuje treningu?- Emilia Kaba

Jak każda część naszego ciała także wzrok potrzebuje ćwiczeń. Godziny spędzone przed komputerem czy ekranem telefonu narażają oczy na wiele niebezpiecznych czynników, na przykład...

Trzeba wygrać ze swoimi słabościami

Sportowcy potrafią przełamać swoje bariery. Tu nie chodzi o to, żeby wygrać z przeciwnikiem, ale, żeby wygrać ze swoimi słabościami mówi Zygmunt Gosiewski w...

    OŚWIADCZENIE byłych działaczy po słowach Władysława Frasyniuka

My członkowie „SOLIDARNOŚCI”,  RKS-u NSZZ „Solidarności” Dolny Śląsk, oraz  „Solidarności Walczącej”          jesteśmy oburzeni   skandaliczną i haniebną wypowiedzią Władysława Frasyniuka. Obraził Wojsko Polskie i państwo polskie....

Powiązane Artykuły

Czy wzrok potrzebuje treningu?- Emilia Kaba

Jak każda część naszego ciała także wzrok potrzebuje ćwiczeń. Godziny spędzone przed komputerem czy ekranem telefonu narażają oczy na wiele niebezpiecznych czynników, na przykład...

Trzeba wygrać ze swoimi słabościami

Sportowcy potrafią przełamać swoje bariery. Tu nie chodzi o to, żeby wygrać z przeciwnikiem, ale, żeby wygrać ze swoimi słabościami mówi Zygmunt Gosiewski w...

    OŚWIADCZENIE byłych działaczy po słowach Władysława Frasyniuka

My członkowie „SOLIDARNOŚCI”,  RKS-u NSZZ „Solidarności” Dolny Śląsk, oraz  „Solidarności Walczącej”          jesteśmy oburzeni   skandaliczną i haniebną wypowiedzią Władysława Frasyniuka. Obraził Wojsko Polskie i państwo polskie....